Orhan Şaik GÖKYAY

 

Orhan Şaik Gökyay
(1902- 1994)

       16 Temmuz 1902’de, İnebolu’da doğdu. Şair, yazar ve edebiyat tarihçisi olan sanatçı Özellikle Dede Korkut öyküleri üzerine yaptığı geniş incelemelerle tanınmıştır. Ortaöğrenimini Kastamonu ve Aydın liselerinde yaptı. Ankara Muallim Mektebi'nden mezun olup (1922) beş yıl ilkokul öğretmenliği yaptıktan sonra Kastamonu Lisesi'ni (1927) ve İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü bitirdi (1930). Çeşitli liselerde Türkçe ve edebiyat dersleri verdi. 1939'da Ankara Musiki Muallim Mektebi'ne müdür olarak atandı. 1947-51 arasında Galatasaray Lisesi'nde öğretmenlik, 1951-54 arasında da İngiltere'de öğrenci müfettişliği ve kültür ataşeliği yaptı. 1960-62 arasında Londra Üniversitesi'nde Türk dili okutmanı olarak çalıştı. 1969'da İstanbul Eğitim Enstitüsü'ndeki edebiyat öğretmenliği görevinden emekli oldu. 1984'ten sonra Marmara ve Mimar Sinan üniversitelerinde divan edebiyatı dersleri verdi.

       Aruzla yazdığı ilk şiirlerini 1922'de, Kastamonu'da çıkan Açıksöz (1919-31) gazetesinde ve Balıkesir'de kendisinin çıkardığı Çağlayan (1925-26) dergisinde yayımlayan Gökyay, önceleri âşık tarzına uygun ve çoğunlukla ulusal konulan işleyen lirik şiirler yazdı, 1940'lardan sonra edebiyat tarihi, folklor ve halk edebiyatı araştırmalarına yöneldi. Eski metinleri inceleyip, eklediği notlarla birlikte sadeleştirilmiş basımlarını hazırlamak da belli başlı uğraşlarından biri oldu. Dede Korkut öyküleriyle ilgili metin ve inceleme çalışmalarını Dede Korkut (1938), Bugünkü Dille Dede Korkut Masalları (1939), Dedem Korkutun Kitabı (1973) gibi kitaplarda topladı. Kâtip Çelebi'nin yaşamı ve yapıtları konusunda da çalışmalar yaparak Kâtip Çelebi Hayatı, Şahsiyeti, Eserleri (1957) ve Kâtip Çelebi'den Seçmeler (1968) adlı kitapları 

yayımladı. Kâtip Çelebi'nin Mizanü'l-Hakk fi İhtiyari'l-Ahakk(1972) ve Tuhfetü'l-Kibâr fi Esfâri'l-Bihâr (1973) adlı yapıtlarını sadeleştirerek notlar ve incelemelerle 

basıma hazırladı. Kendi şiirlerini bir kitapta toplamadı, yalnız beş şiirini İngilizce çevirileriyle birlikte Birkaç Şiir-Poems (1976) adıyla yayımladı. Eski metinlerin yeniden yayımlanmasına ilişkin bazı eleştiri yazılarını da Destursuz Bağa Girenler (1982) adıyla kitap haline getirdi.

       Sadeleştirerek basıma hazırladığı öteki yapıtlar şunlardır: Mercimek Ahmed'in Keykâvus'tan çevirdiği Kâbusnâme (1944), Ahmed Rasim'den Eşkâl-i Zaman (1969), Zekeriyazâde'den Ferah-Cerbe Fetihnâmesi (1975), Gelibolulu Mustafa Âli'den Mevâidü'n-Nefâis fi Kavâ'idi'l-Mecâlis (Görgü ve Toplum Kuralları Üzerinde Ziyafet Sofraları) [1978, 2 cilt] adıyla) ve Hâl Kahire mine'l-Adâti'z-Zâhire (1984).