Şevket Süreyya AYDEMİR

-A A +A

     

 Şevket Süreyya Aydemir(1897-1976)

       Edirne’de doğdu. Kadro dergisinin kurucularındandır. Edirne Muallim Mektebi'ndeyken Turancı görüşleri benimsedi. 1915'te gönüllü olarak I. Dünya Savaşı'na katıldı. Kafkas cephesindeki çatışmalarda yaralandı. Öğretmenlik etmek üzere Azerbaycan'a gitti. Orada bulunduğu dönemde Marksizmi benimsedi, Türkiye Komünist Partisi'ne (TKP) girdi, Bakû'da toplanan Doğu Halkları Kongresi'ne katıldı. Moskova Üniversitesi'nde iktisat öğrenimi görerek 1923'te Türkiye'ye döndü. TKP yöneticileri arasında yer aldı. Aydınlık dergisinde yazılar yazdı. 1925'te dergi kapatılınca bu yazıları nedeniyle Aydemir de tutuklandı. 10 yıl hapse mahkûm oldu. Bir buçuk yıl sonra aftan yararlanarak serbest kaldı. 1927'de yeniden tutuklanarak yargılandı, ama beraat etti. Bundan sonra komünizmden uzaklaştı. 1928-51 arasında eğitimci ve iktisatçı olarak çeşitli devlet görevlerinde (örn. 1937-47 arasında İktisat Vekâleti Sanayi Tetkik Heyeti başkanlığı gibi) bulunduktan sonra emekliye ayrıldı.

       Aydemir, 1932-34 arasında Cumhuriyet Halk Partisi'ni daha radikal bir çizgiye çekmeye çalışan, kapitalizm ve komünizmden farklı milliyetçi-devletçi bir üçüncü kalkınma yolu öneren Kadro dergisinin kurucularındandır. Dergi kapatıldığında Ankara Ticaret Mektebi'nde müdür olan Aydemir, bu görevi 1936'ya kadar sürdürdü. 27 Mayıstan sonra Devrim ve Yön gibi dergilerde yazıları yayınladı. 12 Mart Muhtırası sonrası Yön Dergisi kapatılınca yazılarına Cumhuriyet Gazetesi'nde devam etti. 25 Mart 1976'da Ankara'daki evinde hayatını kaybetti.

Eserleri

İnceme Araştırma
Cihan İktisadiyatında Türkiye (1930)
İnkılâp ve Kadro (1932)

Biyografi
Suyu Arayan Adam (1959) Otobiyografik Deneme
Tek Adam (1963-65, 3 cilt) Türk toplumunun yakın geçmişinde önemli rol oynamış siyaset ve devlet adamlarının yaşamöykülerini ele alır.
İkinci Adam (1966- 68, 3 cilt)İnönü Dönemi
Menderes'in Dramı (1969)
Enver Paşa (1970-72, 3 cilt)
İhtilalin Mantığı (1973)

Roman
Toprak Uyanırsa
Kahramanlar Doğmalıydı